Cara Memohon Lesen Perniagaan Makanan: Langkah, Dokumen dan Syarat

Ramai usahawan bermula dengan menjual kepada kawan dan jiran. Apabila pesanan bertambah, soalan lesen mula timbul. Panduan ini menerangkan siapa yang mengeluarkan lesen, langkah memohon, dokumen yang biasa diminta dan perkara yang patut disemak sebelum anda mula berniaga secara serius.

Kami bukan peguam atau pegawai PBT. Oleh itu, gunakan panduan ini sebagai senarai semak awal, kemudian sahkan syarat terkini dengan PBT dan Pejabat Kesihatan Daerah anda.

Apa itu lesen perniagaan makanan?

Lesen perniagaan makanan ialah kebenaran daripada PBT untuk menjalankan perniagaan makanan di sesuatu premis. Setiap PBT ada undang-undang kecil sendiri. Sebab itu dokumen, kategori lesen dan fi di Shah Alam mungkin berbeza daripada di Johor Bahru atau Kuching.

Selain lesen PBT, semua pengusaha makanan tertakluk kepada undang-undang keselamatan makanan di bawah Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM). Antaranya Akta Makanan 1983, Peraturan-Peraturan Makanan 1985 dan Peraturan-Peraturan Kebersihan Makanan 2009. Penguatkuasaan dijalankan oleh Program Keselamatan dan Kualiti Makanan KKM dan pejabat kesihatan di setiap daerah.

Lesen PBT dan pensijilan KKM tidak sama

Lesen PBT membenarkan anda berniaga di premis tertentu. Pensijilan seperti MeSTI pula berkaitan sistem keselamatan makanan di tempat anda memproses makanan. Kedua-duanya mungkin diperlukan, bergantung pada jenis perniagaan dan pelanggan yang anda sasarkan.

Langkah memohon lesen perniagaan makanan

Susunan langkah di bawah ialah aliran biasa. Namun, sesetengah PBT membenarkan beberapa langkah dibuat serentak.

1. Daftar perniagaan dengan SSM

Kebanyakan PBT meminta salinan pendaftaran perniagaan atau syarikat. Untuk perniagaan milikan tunggal atau perkongsian, pendaftaran boleh dibuat dalam talian melalui portal ezBiz Suruhanjaya Syarikat Malaysia (SSM). Pilih nama perniagaan dan jenis aktiviti yang tepat, kerana maklumat ini akan disemak semasa permohonan lesen.

2. Latihan pengendali makanan dan suntikan anti-tifoid

KKM menegaskan bahawa pengendali makanan perlu dilatih di sekolah latihan pengendali makanan yang diiktiraf oleh kementerian. Mereka juga perlu mendapat suntikan anti-tifoid, seperti yang dilaporkan The Star (9 Oktober 2024).

Perkara ini bukan formaliti. Dalam kenyataan media KKM bertarikh 9 April 2024, notis di bawah Seksyen 32B Akta Makanan 1983 dikeluarkan kepada peniaga bazar. Kesalahan yang disebut termasuk tidak menghadiri latihan pengendali makanan dan tiada suntikan anti-tifoid.

Pastikan anda dan setiap pekerja yang menyentuh makanan menyimpan sijil latihan dan rekod suntikan. Dokumen ini biasanya diminta semasa permohonan dan pembaharuan lesen.

3. Sediakan premis dan dokumen

Senarai dokumen berbeza mengikut PBT. Sebagai contoh, garis panduan Majlis Perbandaran Pontian (berkuat kuasa 1 Julai 2022) meminta dokumen asas berikut:

• Salinan kad pengenalan pemohon.
• Salinan pendaftaran perniagaan atau syarikat.
• Bil cukai taksiran terkini.
• Gambar berwarna premis dari pelbagai sudut.
• Perjanjian sewa atau jual beli premis.
• Sijil Layak Menduduki (CFO atau CCC) dan pelan lakar lokasi premis.

Untuk restoran, kantin dan kedai kek, garis panduan yang sama turut meminta rekod suntikan tifoid, sijil kursus pengendali makanan dan bukti pemasangan perangkap gris. Kilang makanan pula memerlukan surat sokongan daripada beberapa jabatan, termasuk pejabat kesihatan daerah. Jadi, semak senarai penuh di laman web atau kaunter PBT anda.

4. Hantar permohonan dan tunggu pemeriksaan

Permohonan dihantar di kaunter pelesenan atau portal dalam talian PBT, jika ada. Kemudian, pegawai mungkin memeriksa premis. Perniagaan yang dikira berisiko biasanya mengambil masa lebih lama untuk diluluskan. Fi lesen pula dibayar selepas kelulusan, dan jumlahnya ditetapkan oleh setiap PBT.

5. Perbaharui lesen perniagaan makanan setiap tahun

Kebanyakan lesen PBT perlu diperbaharui secara berkala, biasanya setiap tahun. Tarikh akhir dan penalti lewat berbeza mengikut PBT. Simpan peringatan dalam kalendar, dan pastikan rekod suntikan pekerja masih sah sebelum tarikh pembaharuan.

Lesen perniagaan makanan untuk bisnes dari rumah

Ini soalan paling kerap daripada usahawan kecil. Jawapannya bergantung pada PBT anda. Sesetengah PBT ada permit khas untuk perniagaan dari rumah. Contohnya, Majlis Bandaraya Seberang Perai mula menawarkan permit Business From Home pada Januari 2021, dan ramai pemohonnya menjual makanan, menurut The Star.

Namun, tidak semua PBT ada kategori ini. Hubungi jabatan pelesenan PBT anda dan tanya secara terus. Walaupun anda berniaga dari dapur rumah, kewajipan kebersihan makanan, latihan pengendali dan suntikan anti-tifoid tetap terpakai. Untuk idea produk yang sesuai, baca idea bisnes makanan dari rumah.

Pensijilan dan keperluan lain selepas lesen

MeSTI untuk pengeluar makanan

MeSTI (Makanan Selamat Tanggungjawab Industri) ialah skim pensijilan keselamatan makanan di bawah KKM untuk pengeluar makanan. Ia sering dilihat sebagai langkah asas sebelum HACCP atau GMP. Jika anda merancang membekal ke kedai runcit atau pasar raya, tanya pembeli sama ada mereka memerlukan pensijilan ini. Syarat terkini boleh disemak dengan pejabat kesihatan daerah.

Label pada produk berbungkus

Produk yang dibungkus untuk dijual perlu mematuhi keperluan pelabelan di bawah Peraturan-Peraturan Makanan 1985. Contohnya, label perlu ada nama makanan, senarai ramuan, kandungan bersih serta nama dan alamat pengeluar. Kami terangkan dengan lebih terperinci dalam panduan label makanan.

Berapa kos lesen perniagaan makanan?

Kami sengaja tidak memberi satu angka. Fi pemprosesan, fi lesen dan fi papan iklan ditetapkan oleh setiap PBT, malah boleh berbeza antara kawasan bandar dan luar bandar dalam PBT yang sama. Selain fi lesen, sediakan bajet untuk perkara berikut:

• Pendaftaran SSM dan pembaharuannya.
• Kursus pengendali makanan untuk setiap pekerja.
• Suntikan anti-tifoid di klinik.
• Pengubahsuaian premis, contohnya sinki, perangkap gris dan pengudaraan.
• Pembungkusan dan cetakan label.

Jual produk tahan lama tanpa kilang sendiri

Ramai peniaga sambal, rendang dan kari mahu menjual secara dalam talian ke seluruh Malaysia. Masalahnya, makanan ini perlu disejukkan atau dibekukan. Kos rantaian sejuk dan risiko rosak semasa penghantaran agak tinggi untuk perniagaan kecil.

Di sinilah servis retort MakanHubb boleh membantu. Anda masak resepi sendiri, bawa makanan dalam keadaan beku dan berlabel ke premis kami di Wangsa Melawati, kemudian kami kedap dan sterilkan dalam pouch. Hasilnya, produk boleh disimpan pada suhu bilik tanpa peti sejuk. Slot temujanji dibuka Rabu hingga Sabtu. Selepas retort, tunggu 7 hingga 14 hari sebelum makan atau menjual.

Tidak semua makanan sesuai. Makanan berkuah seperti kari, gravy dan sambal biasanya sesuai, manakala mi, kuih dan sayur berdaun tidak sesuai. Jika jumlah pengeluaran sudah besar, bandingkan dengan membeli mesin sendiri dalam panduan mesin retort. Untuk produk sejuk beku pula, baca bisnes makanan frozen.

Mahu rasa dahulu hasil retort? Cuba produk MakanHubb sendiri, dari RM12.90 sepeket.

Tips supaya permohonan lebih lancar

1. Telefon atau kunjungi kaunter pelesenan PBT sebelum menyewa premis. Tanya sama ada aktiviti makanan dibenarkan di lokasi itu.
2. Ambil kursus pengendali makanan dan suntikan awal, kerana slot kursus kadangkala penuh.
3. Imbas semua dokumen dan simpan dalam satu folder digital.
4. Catat nama pegawai dan tarikh setiap pertanyaan.
5. Rujuk pejabat kesihatan daerah tentang susun atur dapur sebelum ubah suai.

Soalan lazim tentang lesen perniagaan makanan